Een hartaanval of myocardinfarct is het afsterven van een deel van de hartspier door onderbreking van de bloedtoevoer ervan door de kransslagaderen. Dit kan leiden tot (soms op korte termijn levensbedreigende) ritmestoornissen en tot hartfalen door onvoldoende pompwerking van het hart. Een hartaanval ontstaat meestal doordat zich op de plaats van een atherosclerotische plaque in een kransslagader een bloedstolsel vormt waardoor de toevoer van bloed, die voordien al geringer was, nu opeens helemaal wordt afgesneden.
De patiënt voelt in typische gevallen een zware, drukkende pijn midden achter het borstbeen, soms uitstralend naar de kaken of op de schouders en armen, vooral de linkerschouder. Dit gaat vaak gepaard met zweten, bleekheid en doodsangst. In verband met de kans op ritmestoornissen is het van belang zo snel mogelijk in een ziekenhuis te worden opgenomen. Iemand met een hartaanval die bewusteloos raakt door uitvallen van de pompfunctie van het hart tgv een ritmestoornis. (ventrikelfibrillerend) kan, als de omstanders alert reageren en op de juiste wijze hartmassage en kunstmatige beademing geven, enige tientallen minuten langer in leven gehouden worden tot het hart door defribrillatie weer kan worden opgestart.
Defibrillators zijn in iedere ambulance aanwezig, soms ook bij de brandweer en uiteraard in ziekenhuizen. Wordt de circulatie niet hersteld dan treedt de dood na ca 10 minuten in, al eerder (na 5 min) is er onomkeerbare hersenbeschadiging opgetreden.
In het ziekenhuis kan, als de afsluiting in de kransslagader nog niet zo lang bestaat dat de spierschade al irreversibel is, getracht worden het afgesloten bloedvat weer te openen door het uitvoeren van een ballondilatatie (dotteren) in de acute fase in combinatie met het geven van bloedverdunnende middelen. Vroeger werd een hartaanval behandeld door het geven van zeer sterk werkende bloedverdunners zoals urokinase. Dit werd thrombolyse genoemd.
Als ritmestoornissen uitblijven of met succes kunnen worden bestreden en het spierverlies niet zo groot is dat de pompfunctie ernstig wordt aangetast, vindt genezing in de loop van enige weken plaats.
Risicofactoren voor het optreden van een hartaanval zijn: roken, suikerziekte, hoge bloeddruk, een te hoog cholesterol, het hebben van een naast familielid met ischemische hartklachten, van het mannelijk geslacht zijn en hoge leeftijd.
Hartspier
Is het gedeelte van het hart dat verantwoordelijk is voor de pompwerking.
Kransslagaders
Dit zijn twee uit de aorta ontspringende slagaders die de hartspier zelf van bloed voorzien. Een kransslagader kan door atherosclerose vernauwd of verstopt raken, waardoor pijn op de borst optreedt.
Hartfalen of hartzwakte
Is een aandoening waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen om aan de behoeften van de weefsels te voldoen. Onder normale omstandigheden bestaat er een evenwicht tussen de hoeveelheid bloed die het hart uitpompt en de behoefte van de weefsels aan zuurstof en voedingsstoffen. Bij veranderende behoefte van de weefsels wordt het hartminuutvolume daar aan gepast. De weefsels regelen daarnaast zelf hun optimale doorbloeding door hun bloedvaten aan te spannen of juist te ontspannen.
Ventrikelfibrilleren
Ook wel kamerfibrillerend of VF genoemd, is een toestand waarbij de spiervezels van de hartkamers wel samentrekken, maar niet gecoördineerd, zodat er geen pompfunctie bestaat (het bloed stroomt niet meer en de weefsels worden niet meer van zuurstof voorzien). Hierdoor verliest het slachtoffer binnen ca. 10 seconden na het ontstaan van het ventrikelfibrilleren het bewustzijn, en zal, als er niet wordt ingegrepen, binnen ca. 5 minuten onherstelbare hersenbeschadiging optreden, en na meer dan 10 minuten vrijwel zeker de dood intreden.
De enige manier om deze toestand te bestrijden is door een geforceerde elektrische schok door het hart: defibrillatie. Hiervoor bestaan apparaten die defibrillators heten en die in ziekenhuizen, ambulances en op andere risicoplaatsen te vinden zijn. Bij binnen enkele minuten defibrilleren is de kans op volledig herstel zeer groot.
Bij een acuut hartaanval is het optreden van ventrikelfibrilleren de voornaamste onmiddellijke doodsoorzaak. Door het correct toepassen van hartmassage en beademing kan het slachtoffer in leven worden gehouden tot de levensreddende schok kan worden toegediend.
Hoe krijg je een hartaanval
Een hartaanval wordt meestal veroorzaakt door een volledig afgesloten kransslagader door een bloedstolsel. Dit gebeurt bij een kransslagaderaandoening waarbij het bloedvat, met daar in vet afzettingen, wordt beschadigd. Dit bevordert de vorming van een bloedstolsel op het beschadigde oppervlak in de slagader. Het bloedvat is geblokkeerd en er kan geen bloed doorheen.
Een kransslagader is een slagader die bloed levert aan de hartspier zelf.
- Pijn of druk op de borst komt vaak voor tijdens een hartaanval, maar kan ook een symptoom zijn van andere aandoeningen.
- De pijn aan het hart is vaak vaag of dof en kan worden beschreven als een druk of een gevoel van een knellend band, een samenknijpend gevoel, zwaarte, of een ander ongemakkelijk gevoel. |